vô phép

Định nghĩa

Tính từ:
- Thiếu lễ độ, không giữ đúng phép tắc, lịch sự trong ứng xử xã hội: Dùng để chỉ hành vi, thái độ không tôn trọng, không tuân theo các quy tắc lễ nghi, phép tắc thông thường.
Động từ (cụm từ khiêm tốn):
- Lời nói dùng để xin phép hoặc bày tỏ sự thận trọng, khiêm tốn trước khi nói hoặc làm điều gì đó mà người nói cho là có thể quá mạnh dạn, thiếu tế nhị: Thường dùng trong các tình huống trang trọng, lịch sự để giảm bớt sự thẳng thắn của lời nói hoặc hành động.

Ví dụ sử dụng

Tính từ:
- Đứa trẻ đó thật vô phép khi cãi lại người lớn.
- Anh ta bị coi là vô phép vì đã vào phòng mà không gõ cửa.
Động từ (cụm từ khiêm tốn):
- Xin vô phép, tôi xin được trình bày ý kiến của mình.
- Vô phép hỏi bác một câu, bác có biết đường đến bưu điện không ạ?

Các cách sử dụng nâng cao

"Vô phép với...": Thể hiện sự thiếu tôn trọng cụ thể đối với một đối tượng nào đó (thường là người trên, người lớn tuổi).
- Cháu không dám vô phép với các cụ.
Dùng như một lời cảnh báo hoặc trách mắng nhẹ: Thường dùng trong gia đình, giữa người lớn với trẻ nhỏ.
- Con đừng có vô phép!

Biến thể và từ gần giống

Vô lễ (tính từ): Có nghĩa tương tự, nhấn mạnh sự thiếu tôn kính, lễ độ. Mức độ thường được coi là nặng hơn "vô phép".
- Hành động cắt ngang lời người khác là vô lễ.
Bất kính (tính từ): Không có sự kính trọng.
Hỗn xược (tính từ): Thô lỗ, xấc xược, mức độ nặng hơn nhiều so với "vô phép".
Khiếm nhã (tính từ): Thiếu sự nhã nhặn, lịch sự.

Từ đồng nghĩa

Từ trái nghĩa

Thành ngữ liên quan

"Trên kính dưới nhường": Đạo lý ứng xử, kính trọng người trên, nhường nhịn người dưới. Đây là phép ứng xử trái ngược với "vô phép".
"Tiên học lễ, hậu học văn": Câu nói nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học lễ nghĩa, phép tắc trước khi học kiến thức. "Vô phép" là biểu hiện của việc chưa học "lễ".

tt Không giữ được đúng lễ độ của xã hội: Đứa trẻ vô phép.
đgt Lời khiêm tốn khi muốn nói hay muốn làm một việc gì mà mình cho là quá mạnh dạn: Tôi xin thưa với các cụ một điều.